Prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu – art. 87 k.w.
Prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu stanowi w Polsce poważne naruszenie przepisów ruchu drogowego. Choć powszechnie mówi się o „jeździe po alkoholu” jako o przestępstwie, w rzeczywistości w zależności od stężenia alkoholu w organizmie może to być wykroczenie (regulowane przez Kodeks wykroczeń) lub przestępstwo (regulowane przez Kodeks karny).
W niniejszym wpisie skupimy się na sytuacji, w której kierowca znajdował się w stanie po użyciu alkoholu, co stanowi wykroczenie z art. 87 Kodeksu wykroczeń (dalej: k.w.). Omówimy, co grozi osobie, która się tego czynu dopuściła oraz w jaki sposób w praktyce stosuje się art. 29 § 1 k.w., przewidujący możliwość orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów.
Zgodnie z polskim prawem, prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu (czy też innego środka działającego podobnie) to sytuacja, w której stężenie alkoholu we krwi wynosi:
- od 0,2‰ do 0,5‰ (promila) alkoholu we krwi, lub
- od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza.
Jeżeli stężenie alkoholu we krwi przekracza 0,5‰ (lub 0,25 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza), mamy już do czynienia z przestępstwem w rozumieniu Kodeksu karnego (tzw. „stan nietrzeźwości”).
Art. 87 k.w. dotyczy właśnie tej „niższej” granicy zawartości alkoholu w organizmie – tzw. stan po użyciu alkoholu.
Zgodnie z art. 87 k.w.: kto, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze aresztu albo grzywny nie niższej niż 2500 złotych. W razie popełnienia tego wykroczenia Sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów.
W praktyce jednak kara grzywny jest zdecydowanie częstsza niż kara aresztu. Sąd, rozstrzygając sprawę, bierze pod uwagę m.in.:
- okoliczności zdarzenia (np. stężenie alkoholu, sposób jazdy, ewentualne skutki zdarzenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym),
- dotychczasową karalność sprawcy (w tym poprzednie naruszenia przepisów ruchu drogowego),
- warunki osobiste i majątkowe obwinionego.
Wraz z karą podstawową (areszt lub grzywna) sąd orzeka wobec sprawcy również zakaz prowadzenia pojazdów. Podstawę prawną do orzeczenia takiego środka stanowi art. 87 § 3 k.w. i art. 29 § 1 k.w., który w uproszczeniu mówi, że jeżeli popełniono wykroczenie polegające na prowadzeniu pojazdu w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, obligatoryjne (tzn. sąd nie ma wyboru czy zakaz jest stosowany) orzeka środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów na określony czas.
W praktyce oznacza to, że:
- zakaz prowadzenia pojazdów może być orzeczony na czas od 6 miesięcy do 3 lat (w przypadku wykroczenia).
- zakaz może dotyczyć wszystkich pojazdów lub określonej kategorii (np. tylko samochodów osobowych czy motocykli).
- sąd bierze pod uwagę okoliczności czynu oraz dotychczasowe zachowanie kierowcy w ruchu drogowym.
Szczególnie istotne dla sprawcy wykroczenia jest to, że na poczet zakazu prowadzenia pojazdów zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu.
Jeżeli ktoś ponownie popełnia to samo wykroczenie lub inne podobne wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, sąd może orzec surowsze środki karne oraz dłuższy okres zakazu prowadzenia pojazdów. Sąd bada, czy dotychczasowe kary i środki zapobiegawcze nie były wystarczające, by skłonić sprawcę do zmiany postępowania.
W sytuacji, gdy orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów, należy mieć świadomość, że prowadzenie pojazdu pomimo zakazu jest przestępstwem określonym w Kodeksie karnym (art. 244 k.k.) i grozi za to kara pozbawienia wolności do lat 5. Po upływie okresu zakazu, gdy zakaz dotyczy okresu powyżej 1 roku, aby odzyskać uprawnienia, wymagane jest ponowne zdanie egzaminu na prawo jazdy.
