Odpowiedzialność karna za złamanie zakazu prowadzenia pojazdów – art. 244 k.k.
Sąd w Polsce może orzec zakaz prowadzenia pojazdów (np. samochodów osobowych, motocykli, pojazdów ciężarowych) na określony czas, jeżeli ktoś popełnił przestępstwo lub wykroczenie drogowe, np. prowadził auto w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem alkoholu,
Celem takiego zakazu jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa na drogach i uniemożliwienie kierowcy dalszych niebezpiecznych zachowań.
Jeśli ktoś świadomie siada za kierownicę w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów, naraża się na odpowiedzialność karną z art. 244 Kodeksu karnego. Zgodnie z tym przepisem:
„Kto nie stosuje się do orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów (…) podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.”
Oznacza to, że za złamanie zakazu może grozić nawet bezwzględne więzienie. W praktyce sąd, analizując okoliczności (np. stan faktyczny, właściwości osobiste sprawcy, motywację, skutki czynu), może:
- wymierzyć karę pozbawienia wolności w granicach ustawowych (3 miesiące – 5 lat),
- przedłużyć czas obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów,
- nałożyć dodatkowe obowiązki, np. zapłatę świadczenia pieniężnego na określony cel.
Do złamania zakazu dochodzi wtedy, gdy:
- zakaz prowadzenia pojazdów został wydany prawomocnym wyrokiem i nadal obowiązuje;
- osoba objęta zakazem faktycznie prowadzi pojazd (na drodze publicznej, w strefie zamieszkania, na ogólnodostępnym parkingu itd.);
- osoba działa umyślnie – wie, że nie wolno jej prowadzić samochodu (lub innego pojazdu) i mimo to siada za kierownicą.
Prawo przewiduje tutaj surowe sankcje, ponieważ złamanie zakazu oznacza zlekceważenie wyroku sądu oraz stwarza realne zagrożenie w ruchu drogowym (zwłaszcza w sytuacjach recydywy, gdy kierowca wielokrotnie łamał prawo).
Poniżej kilka przykładów rzeczywistych orzeczeń z sądów rejonowych, dostępnych w publicznych bazach orzeczeń. Nazwy miejscowości i sygnatury pozwalają odszukać wyroki w oficjalnych rejestrach.
I. Wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt II K 1503/15
Stan faktyczny: oskarżony prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy nie stosując się tym samym do prawomocnie orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 14 lutego 2014 r. sygn. akt II K 1819/13 zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 (trzech) lat od dnia 15 września 2013 r. do dnia 15 września 2016 r.
Rozstrzygnięcie: Sąd uznał oskarżonego go za winnego popełnienia czynu z art. 244 k.k. i wymierzył karę 6 miesięcy bezwzględnego pozbawienia wolności.
II. Wyrok Sądu Rejonowego w Chełmnie z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. akt II K 197/24
Stan faktyczny: oskarżony nie zastosował się do orzeczonego wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego z dnia 25 listopada 2020 r., II K 804/20 zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat w ten sposób, że kierował po drodze krajowej pojazdem.
Rozstrzygnięcie: Sąd uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu z art. 244 k.k. i wymierzył karę 6 miesięcy bezwzględnego pozbawienia wolności, orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat oraz świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 5.000,00 zł
III. Wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 18 czerwca 2024 r. sygn. akt VIII K 363/24
Stan faktyczny: oskarżony w dniu 22 grudnia 2023 r. kierował w ruchu lądowym, po drodze publicznej, pojazdem, pomimo orzeczonych wyroków zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, wydanych przez Sąd Rejonowy w Aleksandrowie Kujawskim sygn. akt II K 305/23 i przez Sąd Rejonowy w Toruniu sygn. akt VIII W 765/23 oraz decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B z dnia 10 marca 2023 r.
Rozstrzygnięcie: Sąd uznał oskarżonego go za winnego popełnienia czynu z art. 244 k.k. i wymierzył karę 6 miesięcy bezwzględnego pozbawienia wolności, orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat oraz świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 6.000,00 zł
IV. Wyrok Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt II K 176/24
Stan faktyczny: oskarżony w dniu 2 grudnia 2023 r., kierował samochodem osobowym, nie stosując się do zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym obowiązującego od dnia 5 października 2018 r. orzeczonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim sygn. akt IV Ka 568/18 oraz nie stosując się do zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych obowiązującego od dnia 29.01.2022 wydanego wyrokiem o sygnaturze akt II K 989/21 przez Sąd Rejonowy w Bełchatowie i nie stosując się do decyzji Starosty o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi.
Rozstrzygnięcie: Sąd uznał oskarżonego go za winnego popełnienia czynu z art. 244 k.k. i wymierzył karę 6 miesięcy bezwzględnego pozbawienia wolności, orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat oraz świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 5.000,00 zł.
Złamanie zakazu prowadzenia pojazdów jest traktowane jako wyraz lekceważenia prawomocnego wyroku i narażenie innych uczestników ruchu na ryzyko, zwłaszcza w przypadkach recydywy. Kary bywają surowe, bo mają zapewnić bezpieczeństwo i powstrzymać sprawcę od dalszych naruszeń.
